İşletim sistemi hatası programların açtığı ve üzerinde çalıştığı bir dosyaya bir sonraki işlem için erişmek istediğinde ağ sürücüsünün programın okuma veya yazma isteklerine tepki vermemesi neticesinde oluşur. Yani tek kullanıcı bir sistemde diskteki bozuk birimler üzerinde kayıtlı bir dosyayı okumak istediğinizde çıkan "Data error reading drive C:" benzeri bir hatanın ağ sürücüsünde ortaya çıkmasına özdeş bir işletim sistemi hatasıdır. Eğer bir dosyayı ilk defa açmak istediğinde sistem dosyanın varlığını onaylar, fakat açılıp okunması isteğini yerine getirmezse de aynı hata ortaya çıkar. Bizim program içinden bu tür bir hatayı kontrol etme imkanımız yoktur. Tamamen sistem altyapısının uygulamalara sunduğu servislerde kalıcı veya geçici olarak ortaya çıkan aksaklıkların program tarafından rapor edilmesidir.

Bu tür hataların özellikle Novell 4.11, 4.2 ve win98 (fat32) bilgisayarlarda çıkıyor olmasının nedeni, bunların daha çok yeni kurulan ağ sistemlerinde kullanılan bileşenler olmasıdır. Bu ürünlerin önceki sürümleri, daha yaygın olarak kullanılan, dolayısı ile sürücü problemleri ortadan kalmış NE2000 uyumlu ethernet kartları ile kurulu olduğundan, ağ hatalarının bu tür sistemlerde daha az ortaya çıkması normaldir. Özellikle OEM ethernet kartlarının pek çoğunda kart sürücülerinin veya donanımının uyumsuzluğu bu tür hatalara eden olmaktadır. Hataların özellikle bu sistemlerde oluşması, bu sistemlerin yeni kurulumda daha sık kullanılıyor olmasındandır.

"Diğer programlar normal olarak çalışmaktadır" ifadesinde "Diğer programlar"la ifade edilen yazılımların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Eğer Ofis uygulamaları kastediliyorsa, bu programlar bir dosyayı okuyup, hafızadaki kopyası üzerinde çalışan, açma ve kaydetme işlemleri sırasında dosyalar üzerinde çok kısa işlem yapan programlardır. Ayrıca genellikle bu programlarla tek bir dosya üzerinde çalışma yapılır. Bunlar dosyaları uzun süre açık tutup üzerinde işlem yapmazlar, dosyayı çok kullanıcılı erişeme karşı kilitler. Dolayısı ile kıyas için temel alınamazlar.

Eğer "Diğer programlar" ile datasoft gibi DOS ortamında ve birden fazla dosya üzerinde birden fazla kullanıcının uzun süreli işlem yapabildiği programlar kastediliyorsa, lütfen bu konuda detaylı bilgi veriniz. Bu konunun irdelenmesi ancak bu tür programlarla yapılabilir. Aynı sistemde bir database server aracılığı ile çalışan client/server programlar da kıyas için dikkate alınmamalıdır.

Bu tür hataların sık görüldüğü sistemlerde ilk önce sistemdeki arızalı veya sürücüsü hatalı bir ağ adaptör kartının olup olmadığını araştırmak gerekir. Genellikle bu tür hatalara sistemde bir veya birkaç bilgisayar açıldığında veya ana makineye erişip işlem yaptığında ortaya çıkmaktadır. Genellikle sorun sisteme en son eklenen donanım bileşenleri yüzünden ortaya çıkar. Şüpheli görülen terminallerden başlayarak sistemdeki makineler bir süre için teker teker devre dışı bırakılmalıdır. Bir terminal devre dışı bırakıldığında bu tür hatalar olmuyorsa, o terminal üzerinde yoğunlaşabilirsiniz. Bu arada ethernet kartlarındaki bazı arızaların, ağ erişimi yapmasa da, sadece bilgisayarın açık olmasının bile sistemin hatalı çalışmasına neden olduğunu göz önünde tutularak, devre dışı bırakılan terminalin ağ kablosu sökülmeli veya tamamen kapatılmalıdır.

Bu şekilde arızalı bileşen tespit edilemediği taktirde bu test işlemi ters sırada tekrarlanmalıdır. Yani ana makine dışında sadece bir terminal açılarak başlayıp, her terminal normal hata verme sıklığı süresinin iki kadar süre kullanılıp, herhangi bir hata ortaya çıkmadığı taktirde bir sonraki bilgisayar açılıp aynı süre beklenilmelidir. Eğer ana makine Win9Xise ana makine de aynı teste tabi tutulmalıdır.

Bu test ile de sonuca ulaşılamadı taktirde, ana makinedeki ağ donanım ekipmanından şüphelenilmeli, ve bu ekipman test edilmelidir. Bu tür hataları tespit edebilmek için sistemdeki bileşenler ve parametreler birer birer değiştirilmelidir. Aynı anda birden fazla etken değiştiğinde hata rasgele giderilse bile kaynağını tespit etmek çoğu zaman mümkün olmamaktadır.

Ağ donanımında hiç bir problem olmasa da Windows üzerinde kullanılan bazı programlar bu tür hatalar neden olabilmektedir. Örnek olarak "Çevirmeli Ağ" kullanılan, yani internete bağlanan bir Windows 95 bilgisayarda,herhangi bir ağ sürücüsü kullanılırken eğer internete bağlanılırsa, bağlantı gerçekleştiği anda "Ağ bağlantıları " başlıklı bir pencere çıkmaktadır. Bu pencerede bazen ağ sürücüsü bağlantısının yeninden kurulmasının istenip istenmediği sorulmakta, bazen hiç bir soru çıkmadan ortadan kaybolmaktadır. Bu pencere çıktığında terminal o an aktif olan ağ sürücü bağlantılarını tazelemektedir. Bu sırada ağ sürücüsü üzerinde açık dosyalar varsa bunların bağlantısı kesilmekte ve sürücü ile yeni bir bağlantı oluşturulmaktadır. Bu durumda açık olan dosyalar ağ sistemi tarafından otomatik kapanmakta ve bu da "işletim sistemi hatası"na neden olmaktadır.

Ayrıca Windows 95/98 kurulu bir bilgisayarın sunucu vazifesi gördüğü sistemlerde, bu bilgisayara bir yazıcı bağlanıp, bunun diğer terminaller tarafından kullanılacak şekilde paylaştırılması da çok sık sistem kilitlenmelerine, dolayısı ile veri kaybına neden olmaktadır. Bu tür sistemlerde yazıcılar mümkün olduğunca diğer terminallere bağlanmalıdır. Windows 95/98 sunucu olarak değil istemci olarak tasarlanmış sistemlerdir. En doğrusu bu tür ağlarda sunucu görevini bu amaçla tasarlanmış olan Windows NT kurulu bir bilgisayara yaptırmaktır.

Yukarıda anlatılan nedenler dahilinde ağ sistemlerinde bu tür hataların kaynağı tamamen sistem sorunudur. Datasoft programları bütün sistemlerde aynıdır, her sistem için farklı bir program yüklenmemektedir. Dolayısı ile programın bir tek sistemde bile sorunsuz çalışıyor olması bu tür sorunların kaynağının sistemde aranması gerektiğini ortaya koymaktadır. Datasoft programlarının kurulduğu sistemlerde işletim sisteminin bazı bileşenleri(donanım sürücüleri) ve donanım sisteme özeldir. Datasoft programları ise her sistemde aynıdır. Bir sistemde sorunsuz çalışan bir yazılım, sisteme özel eklentiler yapılmadıkça diğer sistemde sorunlu çalışıyorsa, sorunun kaynağını üzerinde çalıştığı sistemde aramak daha doğru olacaktır. Datasoft programlarında sisteme özel eklenti veya kurulum yapılmamaktadır.

"Dahili hata #288" hatası en yaygın şekilde EMS veya XMS belleğinde sorun olan bilgisayarlarda ortaya çıkan bir sorundur. DSAYAR programı ile datasoft programlarının EMS ve XMS bellek kullanımını (bu sorulara 0 değeri girerek)kapatırsanız sorun ortadan kalkar. Eğer EMS ve XMS bellek kullanımının kapatılmasına rağmen sorun devam ediyorsa, lütfen bu konuda bizi bilgilendirin. Ancak bu güne kadar EMS ve XMS bellek sorunu dışında bu hata ile karşılaşılmadığının belirtilmesi yararlı olacaktır. EMS bellek sorunları bazen hafıza yongaları sağlam olduğu halde sistem tarafından doğru algılanamayan Ses Kartı veya TV kartı gibi donanımlar nedeniyle de ortaya çıkabilmektedir.

EMS ve XMS bellek datasoft programlarında sadece sistem performansının artmasını sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Minimum Sistem İhtiyaçları arasında değildir. EMS ve XMS bellek kullanımı kapalı olarak datasoft programlarının çalışmasının performans kaybı dışında bir sakıncası yoktur. XMS ve EMS bellek kullanımının terminal bazında değil, tüm sistem bazında kapatıldığının unutulmaması gerekir. Bu tür belleği hatalı terminaller inbellek sorunlarının giderilmesi yerinde olacaktır.

Yukarıdaki bilgilerin sorunların tespit ve çözümünde yararlı olmasını umar,çalışmalarınızda başarılar dileriz.