| Geri | Önceki Konu | Sonraki Konu |
Bu bölümde Datasoft programlarının tamamına hitap eden ortak özellikler anlatılmaktadır. Burada yer alan bilgiler programların kendi kullanım kılavuzlarında anlatılmayacaktır.
Bilindiği gibi bir programdaki her yenilik ve gelişme, programın daha fazla iş yapması ve kullanıcıya daha fazla kolaylık sağlaması demektir. Bu aynı zamanda programın kendi üzerine düşen görevleri yerine getirebilmesi için daha fazla kaynağa ihtiyaç duymasına sebep olmaktadır. Diğer deyişle, programın çalışmak için gerek duyduğu sistem konfigürasyonunu yükseltmektedir. 3.0 sürümünün yayını ile birlikte Datasoft programları da sistem gereksinimlerini bir miktar yükseltmiştir. Buna göre, programın çalışması için gerekli olan minimum konfigürasyon şöyledir :
Açıkça görülebileceği gibi gerekli konfigürasyondaki en önemli değişiklik geleneksel bellek miktarındaki kısıtlamadır; program, kullanabileceği boş bellek miktarı 512K'dan az olduğunda çalışmamaktadır. Bu gereksinim özellikle çok kullanıcılı sistemlerde terminal olarak kullanılan bilgisayarlarda sorunlara sebep olabilir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız, sisteminizin açılış ayarlarını değiştirerek düzeltebilirsiniz. Bilgi için bilgisayarınızın ve sisteminizin kullanım kılavuzlarına bakın, ya da donanım desteği aldığınız firmayla görüşün.
Yazıcı olarak IBM Proprinter veya Epson FX uyumlu herhangi bir dot-matrix (nokta vuruşlu) yazıcı kullanılabilir. Bütün Datasoft programları geniş veya dar yazıcı (8 inç genişliğinde kağıt kullanan) ile kullanılabilir. Ancak, Personel Bordrosu programında kullandığınız bazı özel matbu formlar geniş yazıcı gerektirebilir.
Gerekli Sabit Disk kapasitesi tamamen sizin iş hacminize bağlıdır. Datasoft programları kurulum aşamasında 10 megabayt sabit disk alanına ihtiyaç duyar. Çalışma sırasında ihtiyaç duyulacak alan ise girilen bilgiye ve kullanılan programa bağlıdır. Bilgiler şirketler açılıp, işlemler yapıldıkça artan miktarda yer tutar. Tedbir olarak, sisteminizde 10 MB'dan daha az alan bulunduğunda programı çalıştırmamanız tavsiye edilir. Bizim tesbitlerimize göre, 40 MB kapasiteli bir sabit disk yaklaşık 100 mükellefi olan bir muhasebe bürosunun(Genel Muhasebe, İşletme Defteri, Personel Bordrosu ve Büro Bilgi Sistemleri programlarını kullanan) üç yıllık, Ticari Entegre kullanan bir gıda toptancısının iki yıllık bilgilerini rahatça alabilmektedir (Sadece Datasoft programlarının kullanıldığı varsayılırsa).
Daha önce de belirttiğimiz gibi Datasoft programlarının temel özelliği sade ve kullanıcının klasik usülde alışageldiği çalışma stiline uygun olmasıdır. Bu stil özellikle program menülerinin kurgusunda ve bilgi girişlerinde dikkatinizi çekecektir.
Datasoft programlarında işlerin yapılması, menülerden seçilen özel opsiyonların yardımı ile olmaktadır. Menüler tüm ekranı kaplayacak şekilde, en üstte menünün adı ve onun altında menü opsiyonları sıralanmış vaziyettedir.
Her programda bir Ana Menü ve onun altında alt menüler bulunmaktadır. Ana Menü genel olarak sadece diğer menülere dallanma imkanı sağlamakta, herhangi bir işlem opsiyonu içermemektedir. Asıl işlerin yapıldığı alt menüler ise benzer işlemler aynı menüde yer alacak şekilde düzenlenmiştir. Örneğin, Genel Muhasebe programında, resmi defterlerin(Yevmiye, Kebir, Muavin, Kasa, vs.) yazdırılması ile ilgili işlemler Defter Dökümleri Menüsü'nde yer almaktadır.
Datasoft programları bir tür sıralı çalışma düzeni içerir. Özellikle bilgi girişi yaparken ve alacağınız raporun özelliklerini tanımlarken dikkatinizi çekecek olan bu düzen, ekranın üstünden başlanarak altına doğru bütün alanlara bilgi girilmesi ve en altta çıkan bir sorunun cevaplanarak işlemin tamamlanması şeklindedir. Ancak bu sıralı çalışma sizi sınırlamamakta, klavyenizdeki bütün kursor hareket tuşlarını kullanarak istediğiniz alana gitmenize imkan verilmektedir. Girilecek bilginin çok olduğu durumlarda ise, bilgi girişi birbirini takip eden bir kaç ekranda yapılmaktadır. Örneğin; Personel Bordrosu programında Yeni Personel Bilgi Girişi opsiyonu bu şekilde çalışmaktadır.
Bazı istisnalar dışında, yeni kayıt girilmesi ve daha önce girilmiş kayıtlar üzerinde değişiklik yapılması işlemleri de ayrı menü opsiyonları halindedir. Bunun başlıca faydası, kullanıcının bir yerde çok sayıda iş yapmaya çalışırken zihninin karışmasını önlemesidir.
Yukarıda ana hatlarıyla anlatılan bu dizayn ve çalışma özellikleri bölümün diğer kısımlarında bütün detaylarıyla açıklanmıştır.
Tüm Datasoft programları, ekranı boyarken belli sabit dizaynlar kullanır. Çalışmaya başladığınızda sizin de kolayca farkedebileceğiniz bu dizayn özellikleri aşağıda detaylı olarak açıklanmıştır. Bu özellikleri iyi öğrenmeniz, programın ne gibi mesajlar gösterdiğini anlamak amacıyla ekranı incelemek için harcayacağınız süreyi kısaltacağından, programlarımızı daha hızlı kullanmanızı sağlayacaktır.
Ekran Başlıkları
Ekranın en üst ve en alt satırları ekran başlığı olarak kullanılmaktadır. Bu başlıklar tüm ekran genişliğini kaplayacak şekilde, soldan-sağa uzanır ve diğer alanlara göre farklı bir renge sahiptir.
Üst Ekran Başlığı
Üst Ekran Başlığı'nda sırasıyla şu bilgiler yer alır: üzerinde çalıştığınız şirketin numarası ve adı, çalışan programın adı, günün tarihi. Üst Ekran Başlığı sadece bazı ekran raporlarında kullanılmaz, onun yerine raporun başlıkları yer alır.
Alt Ekran Başlığı
Alt Ekran Başlığı'nda o an kullanabileceğiniz ekstra program opsiyonlarına erişmek için basmanız gereken özel tuşlar gösterilir. Bu satırı takip etmeniz, işinizi kolaylaştıran bu opsiyonları kullanabilmeniz bakımından faydalı olacaktır. Programın her yerinde ulaşılması mümkün olan [F9] Hesap Makinesi gibi opsiyonlar ise bu satırda gösterilmez.
Menü Başlığı
Menü ekranlarında, Üst Ekran Başlığı'nın hemen altındaki alandır. Bu alan, ekranda görünen menünün program içindeki adıdır. Menü Başlığı'nın altında menü opsiyonları yer alır.
Menü Opsiyonları
Menü ekranlarında, menüyü oluşturan opsiyonlardır. Her opsiyon ayrı bir satırda, başında (en solunda) opsiyonu seçmenizi sağlayacak harfle birlikte gösterilir.
Bilgi Giriş Başlığı
Bilgi girişi yaptığınız veya almak istediğiniz bir raporun özelliklerini tanımladığınız ekranlarda, Üst Ekran Başlığı'nın hemen altındaki alandır. Bu alan gördüğünüz ekranın, ve aynı zamanda seçmiş olduğunuz menü opsiyonunun program içindeki adıdır.
Bilgi Giriş Mesajları
Bilgi girişi yaptığınız veya almak istediğiniz bir raporun özelliklerini tanımladığınız ekranlarda, bilgi gireceğiniz alanlara verilen adlardır.
Sorular ve Hata Mesajları
Programın çalışması süresince, cevaplamanız gereken sorular ve programın karşılaştığı sorunları bildirmek için gösterdiği hata mesajları ekranın en alt satırında (Alt Ekran Başlığı'nın hemen altında) gösterilir. Bu mesajlar geçici olarak görünür ve kaybolur.
Rapor Başlıkları
Rapor Başlıkları herhangi bir raporu veya listeyi ekranda görmek istediğinizde, raporda gösterilen bilgilerin türlerini belirtmek için kullanılır. Üst Ekran Başlığı'nın hemen altında veya onun yerinde yer alırlar.
Rapor Toplamları
Ekrana rapor alırken, bir ekran dolduğunda, ekranda görünen veya raporun başlangıcından itibaren ekranda gösterilmiş olan miktarların toplamları altta, Alt Ekran Başlığı'nın hemen üstünde yer alırlar.
Pencereler
Çeşitli amaçlarla, o an ekranda olanların dışında, programın daha fazla bilgi göstermek için açtığı penceler ekranın değişik kısımlarında gösterilir. Bu pencereler farklı renkte ve çerçeveli olarak gösterildikleri için takip edilmeleri kolaydır.
Rapor Tanımlama Opsiyonları
Herhangi bir rapor veya liste almak istediğinizde program sizden rapor özelliklerini (veya sınırlarını) belirlemenizi isteyecektir. Bu belirleme ekranda yer alan Bilgi Giriş Mesajları'nın sağında gösterilen opsiyonların bir tuşa basarak seçilmesi şeklinde olacaktır.
Datasoft programlarını etkin biçimde kullanabilmeniz için öncelikle bilmeniz gereken özelliklerin başında klavyenizdeki tuşları nasıl kullanacağınız gelmektedir. Daha önce ne gibi anlamlara geldikleri genel olarak anlatılan tuşların, bu kısımda Datasoft programları tarafından nasıl değerlendirildikleri anlatılacaktır.
Burada anlatılanlar tuşların genel işlevleri olup, ihtiyaca göre farklı fonksiyon yüklenebilirler. Bu gibi durumlar program ekranlarında, ekranın altındaki başlıkta belirtilir.
Tanımları okurken bazı tuşların değişik program opsiyonlarına erişmenizi sağladığını göreceksiniz. Bütün bu opsiyonlar bu bölüm içinde açıklanmıştır.
[Pause] Bekle. Geçici olarak program çalışmasını durdurur. Devam etmek için; sisteminiz DOS ise bir harf tuşuna, sisteminiz Unix ise tekrar bu tuşa basmalısınız.
[PrtSc] ([PrintScreen]) Ekranı Yaz. DOS sistemlerde ekranda görünen tüm karakterleri olduğu şekilde yazıcıdan yazdırmak için kullanılır. Unix sistemlerde bir etkisi yoktur.
[Ctrl-Break] Dur. [Ctrl-C] tuşu ile aynı vazifeyi görür. Dikkat! Programdan çıkmak için kesinlikle bu tuşları kullanmayın.
[Enter] Kabul. Bir alana bilgi girerken, bilgiyi oluşturan karakterleri girmenizden sonra girdiğiniz değerin program tarafından ilgili alana kabul edilip bir sonraki alana geçilmesi için [Enter] tuşuna basmanız gerekir. Ancak tek ya da iki harflik alanlara bilgi girerken(Örneğin; tarih girerken ya da Evet/Hayır şeklindeki soruları cevaplarken), alanı doldurmaya yetecek sayıda karakter girmenizden [Enter] tuşuna basmanıza gerek kalmadan otomatik olarak bir sonraki alana geçilir.
[Esc] Terk. Herhangi bir işlem sırasında, işlemi terkedip bir üst menüye ya da işleme dönmek için kullanılır. Eğer bir bilgi girişi yapıyorsanız ve son girdiğiniz bilgileri henüz kaydetmemişseniz, bu şekilde terketmekle yaptığınız değişiklikleri kaybedersiniz(Burada kaybetmekle kasdedilen sadece son yazdığınız bir kaç bilgidir. Daha önceden girmiş olduğunuz bilgiler herhangi bir zarar görmez).
[Backspace] Geriye Sil (Klavyenizin harf grubunun solunda bulunan [Enter] tuşunun üstündeki sol-yönlü büyük ok tuşu). Bilgi girerken en son yazdığınız karakteri silmenize yarar. Eğer alanın en başında (solunda) bulunuyorsanız [SolOk] ya da ([LnUp] vazifesi görür. Nümerik alanlara bilgi girerken bu tuşun fonksiyonu değişmektedir.
[Ctrl-C] Dur. Programı kırmanıza (durdurmanıza) yarar. Dikkat! Programdan çıkmak için kesinlikle bu tuşları kullanmayın.
[Ctrl-H] Geriye Sil. [BackSpace] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Ctrl-J] Kabul. [Enter] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Ctrl-M] Kabul. [Enter] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Ctrl-P] Ekranı Yaz. [PrtSc] tuşunun bulunmadığı (veya işe yaramadığı) Unix sistemlerde ekranda görülen bütün karakterleri yazıcıdan yazdırmak için kullanılır. Tuşa bastığınızda program dökümün gönderileceği yazıcının kodunu, yazıcının hazır olup-olmadığını sorar.
[Ctrl-T] Alanın Kalanını Temizle. Üzerinde bulunduğunuz alanda, kursorun sağ tarafında kalan karakterleri silerek alanın kalanını boşaltır.
[Ctrl-U] Alanı Temizle. [Ctrl-X] tuşu ile aynı vazifeyi görür. [Ctrl-X] tuşu kabul edilmezse bunu deneyin.
[Ctrl-X] Alanı Temizle. Üzerinde bulunduğunuz alanda var olan bilgiyi silerek alanı boşaltır.
[Del] Sil. Kursorun üzerinde bulunduğu karakteri siler.
[Ins] Araya Gir. Çok sayıda karakterden oluşan alanlara bilgi girerken, alanda var olan harflerin arasına yeni harfler sokmak için kullanılır. Bu tuş basıldığında ekrandaki kursorun ebadı değişir. Önce [Ins] tuşuna sonra da araya gireceğiniz harf tuşlarına basmanız yeterlidir.
[LnDn] ([AşağıOk]) Satır Aşağı. Bir alttaki veya sonraki bilgi alanına gider.
[LnUp] ([YukarıOk]) Satır Yukarı. Bir üstteki veya önceki bilgi alanına döner.
[SağOk] ([Rg]) Harf Sağa. Üzerinde bulunduğunuz alan içinde bir sağdaki karakterin üzerine gitmenizi sağlar. Eğer alanın son karakteri üzerindeyken basılırsa [LnDn] vazifesi görür.
[SolOk] ([Lf]) Harf Sola. Üzerinde bulunduğunuz alan içinde bir soldaki karakter üzerine gitmenizi sağlar. Eğer alanın ilk karakteri üzerindeyken basılırsa [LnUp] vazifesi görür.
[Tab] Sağa Atla. Tablo şeklinde bilgi girişi yapılan ekranlarda bir sağdaki kolona geçmenizi sağlar. Diğer hallerde [Enter] vazifesi görür.
[Shift-Tab] ([BackTab]) Sola Atla. Tablo şeklinde bilgi girişi yapılan ekranlarda bir soldaki kolona geçmenizi sağlar. Diğer hallerde [LnUp] vazifesi görür.
[Home] Başa. İlk basışta üzerinde bulunduğunuz alanın ilk harfine gelir. İkinci basışta, yerine göre ekranın en üstündeki bilgi alanına, yerine göre de içinde bulunduğunuz paragrafın en üstündeki bilgi alanına gider.
[End] Sona. İlk basışta üzerinde bulunduğunuz alanın en son harfinin arkasına gider. İkinci basışta, yerine göre ekranın en altındaki bilgi alanına, yerine göre de içinde bulunduğunuz paragrafın en sonundaki bilgi alanına gider.
[PgDn] ([PageDown]) Sayfa Aşağı. Eğer birbirini takib eden ekranlar şeklinde(Büro Bilgi Sistemleri programının Müşteri Bilgi Girişi'nde olduğu gibi) bilgi girişi yapıyorsanız bir sonraki ekrana geçmenizi, tek ekran içinde bilgi girişi yapıyorsanız kayıt veya işleme başlama durumuna geçmenizi sağlar.
[PgUp] ([PageUp]) Sayfa Yukarı. Eğer birbirini takib eden ekranlar şeklinde bilgi girişi yapıyorsanız bir önceki ekrana dönmenizi, eğer tek ekran içinde bilgi girişi yapıyorsanız kayıt veya işleme başlama durumuna geçmenizi sağlar.
[F1] Pencere. Her programın esas bir kayıt dosyası vardır(Örneğin; Genel Muhasebe'de hesap planı, İşletme Defteri'nde K.D.V. grupları, Personel Bordrosu'nda işçiler). Ve, bir işlem yaparken bu kayıtlardan birini seçmeniz gerekir. Bu durumda, kayıdı seçmeniz gereken yerde, [F1] tuşuna bastığınızda söz konusu dosyadaki kayıtlar, bir pencere içinde, liste halinde gösterilir ve aradığınız kayıdı kolayca bulmanız sağlanır.
[F9] Hesap Makinesi. Herhangi bir programın herhangi bir yerinde [F9] tuşuna bastığınızda ekrana bir dört- işlem hesap makinesi çıkar. Hesap makinesinin nasıl kullanılacağı Hesap Makinesi başlıklı kısımda anlatılmıştır.
[Shift-F9] Sisteme Geçici Dönüş. Herhangi bir programın herhangi bir yerinde [Shift-F9] tuşuna bastığınızda programdan geçici olarak çıkılarak işletim sisteminin komut satırına dönülür(DOS sistemlerde "C:\>", Unix sistemlerde "#"). Böylece programdan çıkıp tekrar girme zahmetine katlanmaksızın sistemle ilgili herhangi bir komut çalıştırabilirsiniz. Sistemle işiniz bittiğinde exit yazıp [Enter] tuşuna basarak programa dönebilirsiniz.
Dikkat! Bu tuşu kullanarak sisteme döndüğünüzde Datasoft programları kapanmamakta, sadece kontrol geçici olarak işletim sistemine devredilmektedir. Bu bakımdan, bu şekilde sisteme dönüp bilgisayarınızı kapatmayın(Bilgisayarın kontrolü tamamen işletim sistemine devredildiği için, programın sizin ne yaptığınızı bilmesi mümkün değildir). Özellikle bilgi girişi yaparken bu opsiyonu kullanırsanız, dosyalar açık kaldığı için bilgisayarın kapatılması bilgilerinize zarar verebilir.
Bu opsiyonu herhangi bir program menüsünde iken kullanmanız bilgilerinizin güvenliği açısından daha güvenli olur. Program menülerinde iken bilgi dosyaları açık olmadığı için sistemde bulunduğunuz süreçte yapacağınız işlemlerin bilgilerinize zarar vermesi ihtimali çok daha az olacaktır(Sistemde olduğunuz sürece yapacağınız işlemlerin doğuracağı sonuçlar çok değişken olduğu için burada daha detaylı açıklama yapmamız mümkün değil).
Açıklama: Kullanıcı üst paragrafta açıklanan uyarılara dikkat etmekle yükümlüdür. Bu opsiyonun kullanılmasından kaynaklanan sorunlar Datasoft'un sorumluluğunda değildir ve garanti dışıdır.
[F10] Genel Menü. Bütün programların bir arada gösterildiği Genel Program Menüsü'ne dönmenizi sağlar. Bu tuşu sadece bir menüde çalışırken kullanabilirsiniz, bilgi girişi yaparken çalışmaz.
Herhangi bir Datasoft programını çalıştırdığınızda karşınıza ilk olarak Tanıtım Ekranı gelir. Bu ekran, kullanmakta olduğunuz programın kimlik bilgilerini içermektedir.
Tanıtım Ekranı'nda şu bilgileri görebilirsiniz:
Datasoft Destek Departmanı'nı aradığınızda, görüştüğünüz kişiye öncelikle Kullanıcı No, Versiyon, Derleme Tarihi bilgilerini vermeniz, alacağınız destek hizmetinin daha hızlı olmasını sağlayacaktır.
Herhangi bir Datasoft programını çalıştırdığınızda karşınıza ilk olarak yukarıda sözü edilen Tanıtım Ekranı gelir. Bu ekranı geçtikten sonra, işlemlerini yapacağınız şirketin seçiminin yapıldığı Firma Seçim Ekranı gelir. Bu ekranda, sağ alt köşede programın versiyonu ve derleme tarihi görüntülenmektedir. 3.2 versiyondan önce ise, Gün alanındayken [F2] tuşuna basarak bu bilgilerin görüntülenmesini sağlayabilirsiniz.
Kullanıcı numaranız ise, Tanıtım Ekranı'nın yanı sıra, tüm programların menü ekranlarının sol üst köşesinde, çalıştığınız Firma Kod ve Ad bilgilerinin yanında görüntülenmektedir.
Datasoft programlarında tüm işler menülerden seçilen opsiyonlar yardımıyla yapılmaktadır. Menüler, ayrı ekranlarda, en üstte menünün adını bildiren bir başlık ve onun altında opsiyonlar sıralanmış vaziyettedir.
Datasoft Program Menüleri, karışıklığı önlemek gayesiyle bir ağaç şeklinde değil, bir ana menü ve onun alt menülerinden oluşan iki seviyeli bir yapıda düzenlenmiştir. Kullanıcı menü değiştirmek istediğinde ya Ana Menü'ye dönüp geçmek istediği alt menüyü oradan seçmekte, ya da içinde bulunduğu alt menüden, benzer işlemlerin yapıldığı bir diğerine doğrudan geçmektedir.
Ana Menü'de temel olarak herhangi bir işlem yapılmamakta, sadece diğer alt menülere geçmenizi sağlayan opsiyonlar bulunmaktadır. Asıl işlerin yapıldığı alt menüler ise benzer veya birbiriyle ilgili işlemler aynı menüde bulunacak şekilde düzenlenmiştir. Örneğin; Genel Muhasebe programında resmi defterlerin(Yemiye, Kebir, Muavin, Kasa, vs.) yazdırılması ile ilgili opsiyonlar Defter Dökümleri Menüsü'nde bulunur.
Menüdeki opsiyonlarda gerektiğinde işlevlerine göre gruplandırılmış, gruplar arasına boş satırlar yerleştirilerek daha okunabilir olmaları sağlanmıştır.
Bir menüde iki değişik türde opsiyon bulunmaktadır: başka bir menüye geçmenizi sağlayan menü opsiyonları, belli bir işi yapmanızı sağlayan işlem opsiyonları. İşlem opsiyonları seçildiğinde yeni bir ekran gösterilmekte, bu ekranda yapmak istediğiniz işle ilgili bilgileri girmeniz veya soruları cevaplamanız beklenmektedir. Menü opsiyonları seçildiğinde ise programın başka bir menüsüne geçilmektedir.
Menülerden opsiyon seçilmesi iki değişik şekilde yapılabilir:
1. Seçim kursorunu aşağı ([LnDn]) veya yukarı ([LnUp]) ok tuşuyla seçmek istediğiniz opsiyonun üzerine getirip, [Enter] veya [Boşluk] tuşuna basarak.
2. Opsiyonun en solunda görünen seçim harfinin (komut tuşu) tuşuna basarak.
Menülerde kullanabileceğiniz diğer özel tuşlar ise şunlardır:
[F1] Tarih Değişikliği. Üst ekran başlığının en sağında gösterilen günün tarihini değiştirmenize yarar. Tuşa bastığınızda en altta günün tarihi sorulur ve ay ve gün değerlerini değiştirmeniz beklenir. Datasoft programları yıllara bağlı olarak çalıştığı için bu şekilde yılı değiştiremezsiniz. Başka bir yılın bilgileri üzerindeki çalışmak istiyorsanız, Ana Menü'den Firma Seçimi opsiyonunu kullanmalısınız.
[F2] Firma Seçimi. Üzerinde çalıştığınız şirketi değiştirmenize yarar. Ekranın sağında bir pencere açılarak o yılda tanımlı şirketler gösterilir.
[F10] Genel Menü. Üzerinde bulunduğunuz programdan çıkmadan başka bir programa geçmek için kullanılır. Tuşa bastığınızda, yukarıda açıklanan Genel Menü'ye dönülür, buradan başka bir program seçebilirsiniz.
[Home] En Üste. Seçim kursorunu menünün en üstündeki opsiyonun üzerine götürür.
[End] En Alta. Seçim kursorunu menünün en altındaki opsiyonun üzerine götürür.
Bütün menülerin en altında, kendi özel opsiyonlarının dışında ayrıca iki opsiyon daha bulunmaktadır:
O: Ana Menü
Bu opsiyon programın Ana Menü'süne geçmenizi sağlar.
S: Program Sonu
Bu opsiyon programdan çıkarak işletim sistemine dönmenizi sağlar. Bilgisayarınızı kapatmadan önce çalıştığınız programdan çıkmalısınız.
Ayrıca menüdeki alt ekran başlığının en sağında, sistem saatinin gösterdiği zaman yazılmaktadır. Datasoft programları burada gösterdiği zamanı değiştirmenize imkan vermez. Gösterilen saat yanlışsa ve düzeltmek istiyorsanız bunu sistem komutları ile yapmanız gerekir.
Datasoft programları, programlar arasında kolayca geçiş yapmanızı sağlayan bir Genel Menü aracılığıyla çalıştırılmaktadır. Bu menüde, satın almış olduğunuz programların isimleri bulunmakta ve bu programlardan birisine girmek için menüden seçmek yeterli olmaktadır.
Genel Menü aracılığıyla çalıştırdığınız programlar arasında geçiş yapmak için, çalışmakta olduğunuz programın herhangi bir menüsünde [F10] tuşuna basarak Genel Menü'ye dönüp, diğer programı menüden seçmeniz yeterlidir. [F10] tuşuyla terkettiğiniz programın bulunduğunuz menüsü, üzerinde çalışmakta olduğunuz şirket, günün tarihi ve daha pek çok değer korunmakta, aynı programı tekrar seçtiğinizde sanki hiç ara vermemiş gibi devam etmeniz sağlanmaktadır.
Genel Menü, Datasoft programıyla çalışmanızda merkez mahiyetindedir. Programı çalıştırdığınızda karşınıza ilk olarak Genel Menü gelir, alt modüllere ve kullanıcı seçeneklerine bu menüden ulaşılır. Bunun tek istisnası, sistem operatörü size Doğrudan Giriş görevi vermişse ortaya çıkar. Eğer Doğrudan Giriş emriniz varsa program Genel Menü'ye uğramadan, doğrudan operatörün belirlediği program menüsüne veya opsiyonuna gider.
Genel Menü ayrıca, kullanıcının tanımlayacağı Kısayol Menüsü'nün de bulunduğu yerdir. Başlangıçta sadece program adları bulunan Genel Menü, bir kısayol tanımladığınızda ikiye bölünerek sağ tarafta kısayol menüsü gösterilir.
Genel Menü'de kullanabileceğiniz özel tuşlar ve işlevleri şu şekidedir:
[F1] Tarih. Sol üst köşede gösterilen tarihi değiştirmek için kullanılır. Eğer operatör yılı sabitlemişse sadece gün ve ay girebilirsiniz.
[F5] Tercihler. Kişisel tercihlerinizi yapabileceğiniz Kullanıcı Menüsü'nü ekrana getirir.
[F7] Yeniden Gir. Başka bir kullanıcı adıyla programa yeniden girmek istediğinizde bu tuşu kullanabilirsiniz.
[Tab] Bir kısayol menüsü tanımladığınızda, bu tuşla Genel Menü ile Kısayol Menüsü arasında geçiş yapabilirsiniz.
Genel Menü aracılığıyla çalıştırdığınız programların program dosyaları ana Datasoft kataloğu(DOS sistemlerde "\DSOFT30", Unix sistemlerde "/dsoft30") içine yüklenmekte, herbir program kendisine ait bilgileri tutmak için ayrı alt kataloglar açmaktadır.
Aşağıdaki tabloda, herbir Datasoft programının sizin girdiğiniz bilgileri saklamak için kullandığı alt-katalog adları listelenmiştir.
Program Alt-Katalog Adı Genel Muhasebe (yalnız) MUHxx Genel Muhasebe (entegre) ENTEGxx İşletme Defteri ISLETxx Personel Bordrosu PBDATxx Büro Bilgi Sistemleri BBDATxx Stok-Cari-Fatura ENTEGxx Çek-Senet Takibi ENTEGxx Adres-Etiket ADRESxx Demirbaş-Amortisman AMORTxx Basit Usul Defter BUxxyyy Tablo: Programların Kullandığı Alt-Katalog Adları
Alt-Katalog adlarında gördüğünüz xx kısımları, ait olduğu yılı belirtir. Bunların yerine ait olduğu yılın son iki hanesi yazılır.
Bait Usul Defter programı, diğer programlardan farklı olarak 99999 adet işletmenin hesaplarını takip etmeye imkan vermekte ve beş haneli şirket numarasının ilk üç rakamını alt-katalog adlarında bulunan yyy kısmı olarak kullanmaktadır.
Genel Muhasebe programı, tek başına çalıştığında MUHxx, Ticari Entegre paketinin (Stok-Cari-Fatura ve Çek-Senet) diğer parçalarından biriyle çalıştığında ENTEGxx alt-katalog adını kullanmaktadır. Sizin sisteminizde bunlardan hangisinin geçerli olacağına program kendisi karar verir.
Pencere, belli bir işlem yaparken, programın başka kısımlarına erişmek istediğinizde ekranda çıkan kutulara verilen addır. Bu kutuların içinde yerine göre çeşitli bilgiler gösterilir, yerine göre de işlemler yapılır. Datasoft programlarında sıkça göreceğiniz pencerelerin iki türü bulunmaktadır:
1. Kayıt Pencereleri: Dosyalarda bulunan kayıtları görmek ve seçmek için kullanılır.
2. Opsiyon Seçim Pencereleri: Belli bir işlemin değişik yöntemlerinden birini seçmek için kullanılır.
Bu pencerelerin ne amaçla ve nasıl kullanıldıkları aşağıda anlatılmıştır.
Her program kendisi için temel bilgilerin tutulduğu dosyadaki kayıtları istediğinizde bir pencere içinde göstermekte, bu kayıtlardan herhangi bir tanesini kolayca seçmenize imkan tanımaktadır.
Kayıt pencerelerinde hangi bilgilerin gösterildiği ve ne gibi işlemler yapıldığı programa göre değişmekle birlikte, temel yapıları tüm programlarda aynıdır. Aşağıdaki tabloda bazı programların hangi tür kayıt pencereleri açtığı belirtilmiştir.
PROGRAM ADI PENCEREDE GÖSTERİLEN KAYITLAR
Genel Muhasebe Hesap Planı,
K.D.V. Tablosu (yevmiye fişi girerken).
İşletme Defteri K.D.V. Tablosu,
Hülasa Kodları.
Personel Bordrosu İşçiler.
Büro Bilgi Sistemleri Müşteriler,
Cari Hesap Türleri.
Basit Usul Defter K.D.V. Tablosu,
Hülasa Kodları.
Tablo: Programların Kayıt Pencereleri
Bunların dışında, tüm programlarda standart olarak bulunan bir diğer pencere de Firma Seçimi Penceresi'dir. Herhangi bir menüde [F2] tuşuna bastığınızda, o yılda tanımlı şirketler bir pencere içinde gösterilir. Bu şekilde üzerinde çalıştığınız şirketi değiştirebilirsiniz. Bu pencerenin nasıl kullanılacağı Firmalar kısmında anlatılmıştır.
Pencere ilk çağrıldığında, içindeki kayıtlar kod sırasındadır ve bir defada sadece 10 kayıt gösterilir. Ancak siz aşağıda anlatılan tuşları ve pencerenin en alt satırında görünen komutları kullanarak tüm kayıtlar içinde istediğiniz şekilde dolaşabilirsiniz. Burada açıklananların dışında bir fonksiyon tuşuna bastığınızda ya hiç bir işlev görmez, ya da Özel Tuşlar kısmında anlatılan genel işlevini yerine getirir.
[LnUp] Yukarı. Seçim kursorunu bir üstteki kayıdın üzerine götürür. Eğer pencerenin en üstünde ise, penceredeki kayıtlar bir satır aşağı kaydırılır.
[LnDn] Aşağı. Seçim kursorunu bir alttaki kayıdın üzerine götürür. Eğer pencerenin en alt satırında ise, penceredeki kayıtlar bir satır yukarı kaydırılır.
[SolOk] Yukarı. [LnUp] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[SağOk] Aşağı. [LnDn] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[PgUp] Sayfa Yukarı. Liste bir sayfa geri alınır -- önceki 10 kayıt gösterilir --.
[PgDn] Sayfa Aşağı. Liste bir sayfa ileri alınır -- sonraki 10 kayıt gösterilir --.
[Home] Başa. Seçim kursorunu en üstteki opsiyonun üzerine götürür.
[End] Sona. Seçim kursorunu en alttaki opsiyonun üzerine götürür.
[G] Geri. [PgUp] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[I] İleri. [PgDn] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Enter] Kabul. Seçim kursorunun üzerinde bulunduğu kayıdı seçmenizi sağlar.
[Boşluk] Kabul. [Enter] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Esc] Terk. Herhangi bir seçim yapmadan pencereyi kapatmanızı sağlar.
Pencereden herhangi bir kayıdı seçmek için; seçeceğiniz kayıt pencerede göründükten sonra ok tuşlarını kullanarak seçim kursorunu kayıdın üzerine getirip [Enter] veya [Boşluk] tuşuna basın.
Bu tuşların dışında, yine pencerenin en alt satırında gösterilen, diğer komutlar da kayıtların sıralanışını ve gösterimin hangi kayıttan başlayacağını belirlemenizi sağlar. Bu komutlardan herhangi birini seçtiğinizde pencere temizlenerek başlangıç değeri sorulur ve gireceğiniz değerden başlanarak kayıtlar listelenir. Pencere içinde kullanılabilecek özel komutlar programların kendi kullanım kılavuzlarında anlatılmaktadır.
Ekran Dizaynı başlıklı kısımda anlatıldığı gibi, kayıt pencerelerini ne zaman çağırılabileceğiniz alt ekran başlığında gösterilmez. Bu pencereler her zaman ve her yerde elinizin altında olduğu için buna gerek duyulmamıştır.
Yukarıda anlatılan kayıt pencerelerinde sizin dosyalara girdiğiniz kayıtlar gösterilmekteydi. Opsiyon seçim pencerelerinde ise programın belli bir işi nasıl yapmasını istediğinizi belirten seçimleri yapmanızı sağlayan opsiyonlar gösterilir.
Opsiyon seçim pencerelerinin iki değişik türü bulunmaktadır:
1. Ekrana bir kutu açılarak, seçilebilecek opsiyonlar bu kutu içinde alt-alta gösterilir. Bunların görünüşü yukarıda anlatılan kayıt pencerelerine benzemektedir. Bu kısmın devamında bu tür pencerelerden düşey opsiyon seçim penceresi olarak bahsedilecektir.
2. Herhangi bir kutu açılmadan mevcut opsiyonlar yan-yana gösterilir. Bu tür, tam bir pencere olmamakla birlikte, yapılan iş diğerine benzediği için burada pencere olarak kabul edilmiştir. Bu kısmın devamında bu tür pencerelerden yatay opsiyon seçim penceresi olarak bahsedilecektir.
Tüm programlarda standart olarak bulunan bir opsiyon seçim penceresi Yazıcı Seçimi Penceresi'dir. Yazıcıya rapor alırken, dökümün hangi yazıcıya gönderileceğini belirlemenizi sağlar.
Düşey opsiyon seçim pencerelerinde kullanabileceğiniz tuşlar aşağıda açıklanmıştır. Bunların dışında bir fonksiyon tuşuna bastığınızda ya hiç bir işlev görmez, ya da Özel Tuşlar kısmında anlatılan genel işlevini yerine getirir.
[LnUp] Yukarı. Seçim kursorunu bir üstteki opsiyonun üzerine götürür.
[LnDn] Aşağı. Seçim kursorunu bir altteki opsiyonun üzerine götürür.
[SolOk] Yukarı. [LnUp] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[SağOk] Aşağı. [LnDn] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Home] Başa. Seçim kursorunu en üstteki opsiyonun üzerine götürür.
[End] Sona. Seçim kursorunu en alttaki opsiyonun üzerine götürür.
[Enter] Kabul. Seçim kursorunun üzerinde bulunduğu opsiyonu seçer.
[Boşluk] Kabul. [Enter] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
Düşey opsiyon seçim pencerelerinde bir opsiyonu seçmenin iki değişik metodu vardır:
1. Ok tuşlarını kullanarak seçim kursorunu seçmek istediğiniz opsiyonun üzerine getirip [Enter] veya [Boşluk] tuşuna basarak.
2. Seçmek istediğiniz opsiyonda değişik renkte görünen harfin tuşuna basarak (Büyük veya küçük harf kullanabilirsiniz.).
Yatay opsiyon seçim pencerelerinde kullanabileceğiniz tuşlar aşağıda açıklanmıştır. Bunların dışında bir fonksiyon tuşuna bastığınızda ya hiç bir işlev görmez, ya da Özel Tuşlar kısmında anlatılan genel işlevini yerine getirir.
[SolOk] Sola. Seçim kursorunu bir soldaki opsiyonun üzerine götürür.
[SağOk] Sağa. Seçim kursorunu bir sağdaki opsiyonun üzerine götürür.
[BS] ([BackSpace]) Sola. [SolOk] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Boşluk] Sağa. [SağOk] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Diğer] Bunların dışındaki diğer kursor hareket tuşları ([Enter]}, [LnUp], [LnDn], [PgUp], [PgDn], [Home], [End], [Tab], [BackTab]) üzerinde bulunduğunuz opsiyonu seçerek devam etmenizi sağlar.
Yatay opsiyon pencerelerinde bir opsiyonu seçmenin iki değişik metodu vardır:
1. Sağ ve sol ok tuşlarını kullanarak seçim kursorunu seçmek istediğiniz opsiyonun üzerine getirip, yukarıda Diğer paragrafında gösterilen tuşlardan birine basarak.
2. Seçmek istediğiniz opsiyonda değişik renkte görünen harfin tuşuna (Büyük veya küçük harf kullanabilirsiniz.) basarak.
Datasoft programlarında işler şirketlerin tanımlanıp, bu şirketlerin dosyalarına bilgilerin girilmesi suretiyle yapılmaktadır. Her program 999 değişik firmanın bilgilerini bir arada takip etmenize imkan vermektedir. Diğer programlardan farklı olarak Basit Usul Defter programı 99999 adet firmanın bilgilerini takip etmeye imkan vermektedir. Bu firmaların bilgileri ait oldukları yıllara göre de ayrılabilir. Örneğin; 12 numaralı A firmasının 2003 ve 2004 yılındaki bilgileri birbirinden bağımsızdır.
Bir muhasebe bürosu hizmet verdiği her vergi mükellefini ayrı bir şirket olarak tanımlarken, bir firmanın muhasebe departmanı sadece tek bir şirket tanımlamakla yetinebilir. Bir şirketin nasıl tanımlanacağı aşağıda, Yeni Firma Tanımlama başlıklı kısımda anlatılmıştır.
Firmayı tanımladığınızda, şirketin numarası ve çalışma yılı kullanılarak oluşturulan adlarla bilgi dosyaları açılır. Bilgi dosyaları sizin gireceğiniz bilgilerin içine yazılacağı dosyalardır. Bilgi dosyalarının adları ve sayıları ait oldukları programa göre değişmektedir ve kendi kullanım kılavuzlarında anlatılmıştır.
Herhangi bir Datasoft programını çalıştırdığınızda karşınıza ilk olarak Tanıtım Ekranı'nın geldiğini söylemiştik. Bu ekranı geçtikten sonra ise Firma Seçim Ekranı ekrana gelir. Adından da anlaşılacağı üzere, bu ekranda işlemlerini yapacağınız şirketin seçimi yapılmaktadır.
Firma Seçim Ekranı'nda, günün tarihini ve üzerinde çalışacağınız şirketin numarasını gireceksiniz.
Tarih hanesine günün tarihini gün, ay ve yıl sırasıyla yazın. Program buraya sistem saatinin gösterdiği tarihi otomatik olarak getirir. Bu tarih doğru ise hepsini [Enter] tuşuyla geçebilirsiniz. Doğru değilse, rakam tuşlarını kullanarak doğrusunu girin. Eğer, kullanıcı tanımlarında Otomatik Fihrist Seçilsin parametresine ve kullanıcı tercihlerinde Otomatik Fihrist seçeneğine [Evet] girilmişse, program Firma No hanesine hiç uğramadan, ekranın sol tarafında o yılda tanımlı şirketleri gösterir. Bu pencerenin nasıl kullanılacağı aşağıda anlatılmıştır.
Eğer Otomatik Fihrist Seçilsin sorusuna [Hayır] girilmişse veya Firma Seçim Penceresi'nden [Esc] tuşuna basılarak çıkılmışsa, bu durumda Firma No hanesine gelinir. Buraya üzerinde çalışacağınız şirketin numarasını girin. Şirketin numarasını bilmiyorsanız [F1] tuşuna basarak Firma Seçim Penceresi'ni çağırıp, seçimi pencereden yapabilirsiniz.
İşlerini yapacağınız şirketin numarasını girmenizden sonra çalıştığınız programın Ana Menü'süne gelirsiniz. Artık şirket dosyaları yapacağınız işlemler ve gireceğiniz bilgiler için kullanılmaya hazırdır. Bundan sonrası ilgili programın kullanım kılavuzunda anlatılmaktadır.
Daha önce anlattığımız Kayıt Pencereleri'ne bir örnek olan Firma Seçim Penceresi, üzerinde çalışacağınız şirketi görerek seçmenize imkan tanımaktadır. İçinde çalıştığınız yılda tanımlı şirketler her satırda bir şirket yer alan bir liste halinde gösterilmektedir.
1. Kullanıcı tanımlarında Otomatik Fihrist Seçilsin parametresine ve kullanıcı tercihlerinde Otomatik Fihrist seçeneğine [Evet] girilmişse, yukarıda anlatılan Firma Seçim Ekranı'ndaki Firma No hanesine geldiğinizde pencere otomatik olarak çıkar.
2. Firma Seçim Ekranı'nın Firma No hanesinde [F1] tuşuna bastığınızda çıkar.
3. Çalıştığınız programın herhangi bir menüsünde [F2] tuşuna bastığınızda çıkar.
4. Birden fazla firmayı kapsayacak rapor dökümlerinde firma aralığını belirlemek için [F1] tuşuna bastığınızda çıkar.
Firma Seçim Ekranı'nda açılan pencerede;
[Esc] tuşuna bastığınızda pencere terkedilerek Firma No hanesine dönülür.
Pencerede iken bir numara girmeye başlarsanız, pencere terkedilerek Firma No hanesine dönülür ve girdiğiniz numara orada kabul edilir.
Menülerde açılan pencerede;
[Esc] tuşuna bastığınızda pencere kapatılarak menüye dönülür ve pencereyi çağırmadan önce üzerinde çalıştığınız şirket ile çalışmaya devam edilir.
Seçtiğiniz şirketin dosyalarında bir sorun varsa Dosyalara Servis Gerekiyor mesajı verilir ve seçim yapılmaz. Bu durumda şirketi Firma Seçim Ekranı'ndan seçmeniz gerekir(Arızalı firmayı oradan da seçemezsiniz, ancak dosya hata kodlarıni görebilirsiniz).
Pencerede kullanabileceğiniz tuşların işlevleri aşağıda anlatıldığı gibidir.
[LnUp] Yukarı. Seçim kursorunu bir üstteki satıra götürür. Eğer pencerenin en üstünde ise, penceredeki kayıtlar bir satır aşağı kaydırılır.
[LnDn] Aşağı. Seçim kursorunu bir alttaki satıra götürür. Eğer pencerenin en altında ise, penceredeki kayıtlar bir satır yukarı kaydırılır.
[SolOk] Yukarı. [LnUp] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[SağOk] Aşağı. [LnDn] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[PgUp] Önceki sayfa. Liste bir sayfa geri alınır.
[PgDn] Sonraki sayfa. Liste bir sayfa ileri alınır.
[Home] Başa. Seçim kursorunu en üstteki satıra götürür.
[End] Sona. Seçim kursorunu en alttaki satıra götürür.
[G] Geri. [PgUp] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[I] İleri. [PgDn] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Enter] Kabul. Seçim kursorunun üzerinde bulunduğu satırda görünen şirketi seçmenizi sağlar.
[Boşluk] Kabul. [Enter] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[Esc] Terk. Herhangi bir şirket seçmeden pencereyi terketmenizi sağlar.
[N] No. Listenin belli bir numaradan başlayarak gösterilmesini sağlar. Bu tuşa bastığınızda pencere temizlenerek, en üstte No: şeklinde bir mesaj çıkar. Buraya, listenin hangi numaradan başlayarak gösterilmesini istiyorsanız o numarayı girip [Enter] tuşuna basın. Örneğin; 100 girdiğinizde, numarası "99"dan büyük olan şirketler, numara sırasında gösterilir.
[A] Ad. Listenin belli bir addan başlayarak gösterilmesini sağlar. Bu tuşa bastığınızda pencere temizlenerek, en üstte Ad: şeklinde bir mesaj çıkar. Buraya, listenin hangi addan (veya harften) başlayarak gösterilmesini istiyorsanız o adı girip[Enter] tuşuna basın. Örneğin; D girdiğinizde, adının ilk harfi "D" olandan başlayarak, şirketler alfabetik sırada gösterilir.
[Z] Zaman. Listenin firmalarda çalışılma tarih ve saatine göre en son çalışılan firmadan başlayarak gösterilmesini sağlar (Bu opsiyon yalnızca, 99999 firmanın hesaplarının tutulmasına imkan veren Basit Usul Defter programında bulunmaktadır.). Bu tuşa bastığınızda pencere temizlenerek, en üstte Tarih: şeklinde bir mesaj çıkar. Buraya, listenin hangi tarihten başlayarak gösterilmesini istiyorsanız o tarihi girip [Enter] tuşuna basın.
[T] Tara. Belli bir yılda tanımlı şirketler, o yıla ait bir fihrist dosyasında tutulmaktadır ve çalıştığınız program sadece bu dosyada kayıtlı şirketleri pencerede gösterir. Bazı durumlarda bu dosyadaki kayıtlar tutarsız olabilir. Örneğin; işletim sistemi komutlarını kullanarak bir şirketi silerseniz program bunu bilemez ve fihrist dosyasında gerekli değişikliği yapamaz. Bu durumda Tara komutunu çalıştırarak fihrist dosyasının düzeltilmesini sağlayabilirsiniz. Komut çalıştığında sabit disk taranarak o yılda tanımlı şirketler bulunur ve ekranın en alt satırında gösterilerek fihrist dosyasına kaydedilir. Tarama işlemini durdurmak isterseniz herhangi bir ok tuşuna basın.
[Enter] tuşuna basarak şirketi seçtikten sonra çalıştığınız programın Ana Menü'süne veya hangi menüde pencereyi çağırmışsanız o menüye gelirsiniz. Artık şirket dosyaları yapacağınız işlemler ve gireceğiniz bilgiler için kullanılmaya hazırdır. Bundan sonrası ilgili programın kullanım kılavuzunda anlatılmaktadır.
Bir şirketin hesaplarını veya işlerini takip edebilmeniz için öncelikle şirketi tanımlamanız gerekir. Firma tanımlama, Firma Seçim Ekranı'nda, daha önce kullanılmamış bir şirket numarasını programa vermek suretiyle yapılmaktadır.
Yukarıdaki Firma Seçimi başlıklı kısımda anlatıldığı şekilde günün tarihini belirledikten sonra, Firma Numarası alanına, "1" ile "999" arasında, daha önce kullanılmamış bir numara yazın (Basit Usul Defter'de kullanacağınız numara "1" ile "99999" arasında olabilir.). Program girdiğiniz yılda bu numarayla açılmış bir şirket arar ve bulamayarak ekranın en altında Yeni Firma Tanımlama mı (E/H)? sorusunu çıkarır. Şirketi tanımlamak istiyorsanız bu soruyu [E] ile cevaplayın.
Soruyu [E] ile cevapladıktan sonra şirket tanımlamaya geçilir. Tanımlama, çalışmakta olan programın Parametreler Menüsü'nde yer alan opsiyonlara sırayla bilgi girilmesi şeklinde yapılmaktadır. Bu opsiyonlar her programda ayrı olduğu için, programların kendi kullanım kılavuzlarında anlatılmıştır.
Daha önce bilgisayarın, işlerinizi yapmada size yardımcı bir alet olduğundan bahsetmiştik. Ancak bu aletin size yardımcı olabilmesi için, size neleri vereceğini bilmesi gerekir. Ve, size verdikleri sizin önceden girdiğiniz bilgilerin değişik formlarından başka bir şey değildir. Bu bilgileri ona vermek ise, bilgisayarınız çok yavaş değilse, sizin bilgisayar başında harcadığınız zamanın en büyük kısmını teşkil eder. Bu bakımdan, bilgi girişine harcadığınız süreyi en aza indirerek, alacağınız verimi azamiye çıkarmak için kullandığınız programın çalışma stilini iyi bilmelisiniz.
Organizasyon başlıklı kısımda da anlatıldığı gibi, Datasoft programları bir tür sıralı çalışma düzeni yansıtmaktadır. Bu düzen, kullanıcının yorulmadan ve bir sonraki adımda programın neler yapacağından endişe etmeden çalışmasını sağlamaktadır. Bir bakıma programı içgüdüsel olarak kullanmakta, programı takip etmek için zihninizi yormaktan kurtulmaktasınız. Zaten bilgisayardan beklenen de budur.
Bilgi girişi bütün Datasoft programlarında, ekrandaki alanlara yukarıdan-aşağıya bilgilerin girilmesi ve en altta çıkan bir sorunun cevaplanarak kaydedilmesi şeklindedir. Ancak kullanıcı ekrandaki sırayı takip etmek zorunda değildir, kursor hareket tuşlarını kullanarak istediği gibi dolaşabilir.
Aşağıda, maddeler halinde, bilgi girerken faydasını göreceğiniz esaslar anlatılmıştır. Bunları iyi öğrenirseniz, bilgi giriş hızınızı artırabilirsiniz.
1. "G" harfinin üzerine gelin ve [BackSpace] tuşuna, veya
2. "K" harfinin üzerine gelin ve [Del] tuşuna basın.
Her iki halde de silinen harf "K" olacaktır. Bu iki tuş arasındaki fark Özel Tuşlar başlıklı kısımda anlatılmıştır.
Bu kısımda, Datasoft programlarından rapor alırken dikkat etmeniz hususlar anlatılmaktadır.
Bütün raporlarda, rapor hazırlamaya başlamadan önce rapor özelliklerini belirlemeniz gerekir. Bu özelliklerin belirlenmesi menüden bir raporu seçtiğinizde karşınıza çıkan ekranda yapılmaktadır.
Bu ekranlarda yapılan seçimler; rapor indeksinin, rapor limitlerinin, şekil opsiyonlarının ve raporun nereye gönderileceğinin belirlenmesi şeklindedir. Ancak bu opsiyonların bazıları, almakta olduğunuz raporun amacına bağlı olarak bulunmayabilir.
Rapor İndeksi
Raporda yer alacak kayıtların hangi sırayla yazılacağını seçmenizi sağlar. Döküm Sırası, Döküm İndeksi gibi şekillerde çıkan bu sorularda, gösterilen opsiyonlardan birini seçmeniz gerekir. Burada yaptığınız seçim raporda yer alan kayıtların sıralanma şeklini belirleyecektir.
Rapor Limitleri
Raporda hangi aralıktaki değerlere sahip kayıtların yer alacağını belirlemenizi sağlar. İlk Değer ve Son Değer şeklinde çıkan bu sorularda, rapora dahil edilecek kayıt aralığını girmeniz gereklidir. Bu alanlara değerleri girerken:
Rapor Opsiyonları
Raporun şekli ve muhtevası ile ilgili özellikleri belirlemenizi sağlar. Bu tür sorularda gösterilen opsiyonlardan birini seçmeniz gerekir. Çok değişken olan bu opsiyonlarla ilgili açıklamaları programların kullanım kılavuzlarında bulabilirsiniz.
Çıktı Birimleri
Raporun nereye gönderileceğini belirlemenizi sağlar. Temelde iki çıktı birimi bulunmaktadır: ekran ve yazıcı. Döküm Yeri şeklinde çıkan bu sorularda ekran veya yazıcıyı seçebilirsiniz. Yalnız bazı raporlar muhtevaları sebebiyle sadece yazıcıya veya sadece ekrana gönderilebilir.
Ekran Raporları
Döküm yeri olarak ekranı seçmenizden sonra hemen raporlamaya geçilir. Kayıtlar ekranda alt-alta gösterilir ve bir ekran dolduktan sonra Devam Etmek İçin Bir Tuşa Basın veya benzeri bir mesaj çıkar. Buradan sonra devam etmek istiyorsanız [Enter] tuşuna, rapordan çıkmak istiyorsanız [Esc] tuşuna basabilirsiniz. Ekran genişliğinin sınırlı olması sebebiyle, ekran raporları yazıcı raporlarına göre daha az bilgi içerir.
Yazıcı Raporları
Yazıcıya alınan raporlar çok daha kapsamlıdır. Döküm yeri olarak yazıcıyı seçmenizden sonra bir soru daha sorulur:
Yazıcı Hazır mı (E/H)?
Bu soruda belirtilen yazıcı, kullanıcı tercihlerinde Yazıcı No alanında girdiğiniz yazıcı numarasıdır. Toplam on tane olan yazıcılar "0" ile "9" arasında numaralara sahiptir. Bu soru çıktığında [F1] tuşuna basarsanız, yazıcı adları sorunun hemen üstünde bir pencere içinde gösterilir. Bu pencereden yazıcı seçimini değiştirebilirsiniz. yapabilirsiniz. Raporu yazdırmaya başlamak istiyorsanız bu soruyu [E] ile cevaplayın.
Yazıcıya döküm başladıktan sonra durdurmak isterseniz [F1] tuşuna basın. Rapora ara verilerek Döküm Dursun mu (E/H)? benzeri bir soru gelir ve [E] ile cevaplarsanız rapor terkedilir.
WPRT (wprt.exe), Windows ortamında tanımlanmış yazıcıları kullanarak deskjet ve lazer yazıcıların Datasoft programlarıyla kullanılmasını mümkün kılmak üzere yazılmış Datasoft ürünü bir programdır. Yazıcı Seçim Penceresi'nden "-P w$ wprt w$" şeklinde tanımlanmış "5 Windows Yazıcısı" (Bu numara varsayılan değerdir, siz değiştirebilirsiniz.) opsiyonunu seçtiğinizde WPRT programını kullanarak dökümü deskjet ve lazer yazıcılardan alabilirsiniz.
Kullanım
Program penceresi üç sayfadan oluşmaktadır:
1. Rapor Dökümü Sayfası
Herhangi bir programdan alınan raporu, bu sayfadaki seçenekleri kullanarak deskjet veya lazer yazıcıdan yazdırabilirsiniz.
Bu sayfada bulunan düğmeler ve işlevleri şu şekildedir:
Rapor Yaz
Bu düğmeye tıklayarak, raporu yazdırabilirsiniz. Sağ mouse tuşuna tıkladığınızda açılan menüdeki Yazdır seçeneği de aynı işleve sahiptir.
Yeniden Oku
Bu düğmeye tıklayarak, rapor dosyasının yeniden okunarak görüntülenmesini sağlayabilirsiniz. Böylece, raporun pencerede görüntülenen ekran dökümü üzerinde değişiklik yapıp bu değişikliği iptal edebilirsiniz. Yaptığınız değişikliği kaydetmek istiyorsanız, sağ mouse tuşuna tıklayarak açılan menüden Kaydet seçin ve farklı bir isimle dosyayı kaydedin.
Dosya Aç
Bu düğmeye tıkladığınızda açılan pencereden dosya seçimi yapabilirsiniz.
CSV Kaydet
Rapor dosyasını virgülle ayrılmış metin dosyası olan CSV (Comma-Separated Values) formatında kaydedebilirsiniz. Bu dosyayı da, çeşitli uygulamalarda (MS Excel, vb...) açarak, çalıştığınız uygulamanın sağladığı imkanlar dahilinde kullanabilirsiniz.
CSV formatında kaydetmek istediğiniz raporun en az 2, en fazla 200 sütun içermesi gerekir. Bu seçeneğin kullanımı için, raporun sütun başlık bilgilerinden sonraki ilk satırında çizgi yoksa, her biri sütunların genişliği kadar olan çizgilerden oluşan bir çizgi satırı ekleyin ve CSV Kaydet düğmesini tıklayın. Çizgi satırı özellikle seçilmediği takdirde, sütun yapısına uygun ilk satır ayraç olarak kullanılır.
2. Optik Form Dökümü Sayfası
Bu sayfa seçeneklerini kullanarak K.D.V., Muhtasar, Geçici Vergi, Gelir Vergisi beyannamelerinin optik form dökümlerini alabilirsiniz. WPRT programını kullanarak optik form dökümü almak için şu adımları izleyin:
Bu sayfada bulunan düğmeler ve işlevleri şu şekildedir:
Optik Form Yaz
Bu opsiyonun kullanılabilmesi için optik form bilgileri dosyasının (optikdat.prn) programa uygun formatta olması gerekir. Bu düğmeye tıklayarak, optik form dökümü alabilirsiniz.
Optik Form Oku
Bu düğmeye tıklayarak, optik form bilgileri dosyasının içeriğinin görüntülenmesini sağlayabilirsiniz.
3. Ayarlar Sayfası
Rapor ve optik form dökümlerinde kullanılacak ayarları bu sayfadan belirleyebilirsiniz. Bu sayfada bulunan seçenekler ve işlevleri şu şekildedir:
Yazıcı Seç
Bu düğmeye tıkladığınızda, Yazıcı Seçim Penceresi açılır. Açılan pencerede, dökümde kullanılacak yazıcı seçimini ve ayarlarını belirleyebilirsiniz.
Yazı Tipi Seç
Bu düğmeye tıkladığınızda, Yazı Tipi Seçim Penceresi açılır. Açılan pencerede, dökümde kullanılacak yazı tipi ve özelliklerini belirleyebilirsiniz. Datasoft programları dökümleri nokta-vuruşlu yazıcı düşünülerek tasarlanmıştır. Bu yüzden yazı tipleri seçilirken nokta-vuruşlu yazıcılardaki yazı tiplerine karşılık gelen karakter genişliğine uygun bir yazı tipi seçilmeli ve özellikle Courier gibi sabit genişlikli (fixed pitch) yazı tipleri kullanmaya dikkat edilmelidir.
CSV kaydederken çizgi ve ayraç sütunlarını atla
Rapor dosyası, CSV dosyası formatında kaydedilirken çizgi ve ayraç sütunlarının atlanmasını istiyorsanız bu alanı işaretleyin.
Otomatik yazdır ve simge durumunda küçült
Bu alanın işaretli olması durumunda, Datasoft programından yazıcı seçimi yapmanızdan sonra program otomatik olarak yazdırma işlemini başlatır.
Sadece sabit genişlikli yazı tipleri
Yazı Tipi Seçim Penceresi'nde yalnızca sabit genişlikli (fixed pitch) yazı tiplerinin görüntülenmesini istiyorsanız bu alanı işaretleyin.
Windows karakter setine dönüştür
Türkçe karakterlerin yazılabilmesi için bu alanı işaretleyin.
Rapor Dosyası Adı
Bu alana, dökümü alınacak rapor dosyasının adını girin. Seçimi, alan üzerinde tıkladığınızda açılan pencereden de yapabilirsiniz. Pencereden seçim yaptığınızda program otomatik olarak Rapor Dökümü sayfasına geçerek seçtiğiniz dosya içeriğini görüntüler.
Optik Bilgi Dosyası Adı
Bu alana, optik form dökümünde kullanılacak optik bilgi dosyasının adını girin. Seçimi, alan üzerinde tıkladığınızda açılan pencereden de yapabilirsiniz. Pencereden seçim yaptığınızda program otomatik olarak Optik Form Dökümü sayfasına geçerek seçtiğiniz dosya içeriğini görüntüler.
LZPRT (lzprt.exe), HP LaserJet ve HP DeskJet nev'i yazıcıların Datasoft Programları ile kullanılmasını mümkün kılmak üzere yazılmış Datasoft ürünü bir arayüz programıdır. Yazıcı Seçim Penceresi'nden "6 Deskjet Yazıcı" (Bu numara varsayılan değerdir, siz değiştirebilirsiniz.) seçtiğinizde LZPRT kullanarak dökümü lazer yazıcıdan alabilirsiniz.
Kullanım
LZPRT, kullanılan yazıcıya özel komut dizilerini (escape sequence) kendisiyle aynı dizine yüklü, aynı isme sahip PCP uzantılı dosyadan (LZPRT.PCP) alır. Bu dosya, HP DeskJet 690C (PCL) için hazırlanmıştır. Başka bir yazıcı kullanılıyorsa bir metin editörüyle ilgili yazıcının komutları bu dosyaya yazılmalıdır. Kullandığınız yazıcının komutlarını yazıcının el kitabından veya satın aldığınız firmadan öğrenebilirsiniz.
Birden fazla lazer yazıcı kullanılması durumunda şu adımları izleyin:
1.Programı (LZPRT.EXE) ve kullandığı dosyayı (LZPRT.PCP) başka bir isimle (Örneğin; DJPRT.EXE, DJPRT.PCP) aynı dizine kopyalayın.
2.Operatör Menüsü Yazıcı Tanımları kısmında herhangi bir yazıcı numarasını uygun şekilde yeniden tanımlayın. Yazıcı aşağıdaki şekilde tanımlanabilir:
-P d$ djprt d$ (Dos)
-P djprt (Unix)
3.Bir metin editörüyle, programın kullandığı kendisiyle aynı isme sahip PCP uzantılı dosyaya aşağıda anlatıldığı şekilde, tanımladığınız yazıcıya özel komut dizilerini yazın.
LZPRT.PCP Muhtevası
Dosya muhtevası aşağıdaki gibidir. Parantez içindeki ifadeler nokta-vuruşlu yazıcılar için kullanılan ifadelerdir:
1. satır: Yazıcı hazırlama (init string) 2. satır: Geniş yazıyı açma (double width on) 3. satır: Geniş yazıyı kapama (double width off) 4. satır: Normal yazıyı açma 5. satır: Normal yazıyı kapama 6. satır: Dar yazıya açma (compressed print on) 7. satır: Dar yazıyı kapama (compressed print off) 8. satır: Sol marj
Yazıcı Hazırlama
Döküm başlamadan önce yazıcıya gönderilecek komut sırası. Buraya yazıcıyı fabrika çıkış ayarlarına (factory defaults) döndürecek ya da yazıcı sıfırlayacak (printer reset) komutlar yazmanız tavsiye edilir. Böylece önce başka programlardan aldığınız dökümlerin yaptığı ayarlamalar Datasoft programından alacağınız dökümü etkilemez.
Dikkat: Yazıcının konfigürasyon parametrelerini değil, sadece marjlar, yazı tipi(font), satır aralığı gibi sayfa ayarlarını sıfırlayan komutlar göndermeye dikkat edin.
Geniş Yazı
Çift genişlikli karakterler. Yaklaşık 5 cpi'lık bir yazı tipi (cpi-Characters Per Inch; 1 inçde 5 karakter).
Normal Yazı
10 cpi'lik bir yazı tipi. Nokta-vuruşlu yazıcılarda, 'draft' yazım modundaki standart karakter genişliği 10 cpi'dır.
Dar Yazı
Yaklaşık 17 cpi'lik bir yazı tipi.
Sol Marj
Döküm sırasında sayfanın solunda bırakılacak boşluk. Normal Yazı karakter genişliği esas alınarak kaç harf boşluk bırakılacağını belirten bir sayı yazılmalı veya sayfayı ortalamak için "C", sağa yanaştırmak için "R" harfi konmalıdır.
Yazıcı Kontrol Komutlarının Girilmesi
Bir salt metin dosyasında bulunması sakıncalı olmayan ASCII karakterleri, kullandığınız editörün kod girme komutunu kullanarak yazabilirsiniz. Örneğin; Ctrl-O (ASCII 15) karakterini MS-DOS EDIT kullanırken Ctrl-P ve arkasından Ctrl-O, Unix vedit kullanırken Ctrl-V ve arkasından Ctrl-O tuşlayarak girebilirsiniz.
Yazıcı komutlarında Escape karakterini (ASCII 27) "\E" ile belirtebilirsiniz.
Klavyede bulunmayan veya normal bir metin dosyasına yazılamayan (EOF gibi, ASCII 26) karakterleri "\nnn" biçiminde belirtebilirsiniz. Burada nnn, üç haneli bir sayı olup ilgili karakterin ASCII tablosundaki yerini belirten on tabanlı (decimal) bir değerdir. Örneğin, Escape karakteri için "\027" yazabilirsiniz.
HP LaserJet ve HP DeskJet gibi yazıcıların kullandığı PCL yazıcı dilinde yazı genişliğini seçen komutlar bir yazı tipinin (font), genişlik (pitch), biçem (style), biçim (typeface) gibi parametrelerini belirleyen dizilerdir. Bu nedenle LZPRT.PCP dosyasında 'kapama' komutları kullanılmamalı, ilgili satırlar boş bırakılmalıdır.
LZPRT, nokta-vuruşlu yazıcı düşünülerek tasarlanmış dökümleri lazer yazıcılardan almanızı sağlamak üzere yazılmış bir arayüzdür. Bu yüzden yazı tipleri seçilirken nokta-vuruşlu yazıcılardaki yazı tiplerine karşılık gelen karakter genişliğine uygun bir yazı tipi seçilmeli ve özellikle Courier gibi sabit genişlikli (fixed pitch) yazı tipleri kullanmaya dikkat edilmelidir.
Yazıcıya gönderdiğiniz dökümlerde, Yazıcı Seçim Penceresi'nden "7" (Bu numara varsayılan değerdir, siz değiştirebilirsiniz.) seçtiğinizde dökümü Datasoft Rapor Önizleme (vprt.exe) programı yardımıyla ekranda görebilirsiniz.
Bu program yazıcıya gidecek karakterleri yakalayarak, yazıcı yerine ekranda gösterir. Ekranda gösterilen dökümü kursor hareket tuşlarıyla hareket ettirerek, değişik kısımlarına bakabilirsiniz. Bu program, özellikle programın hazırladığı bir raporun sonuçlarına bakarak bir takım belgeler doldururken işinize yarayabilir. Böylece, lüzumsuz yere dökümü yazıcıya göndermek zorunda kalmazsınız.
Bu programın çalışabilmesi için bilgisayarınızın hafızasında yeterince boşluk bulunması gerekir. Ayrıca Unix sistemlerde, bu program bazı terminalleri tanımayacağı için dökümü karışık gösterebilir.
Datasoft Rapor Önizleme programının Dos ve Network sistemlerde kullanılan versiyonu üzerinde yapılan geliştirme çalışmaları sonucunda, program şu imkanları sağlar duruma geldi:
Herhangi bir Datasoft programının herhangi bir yerinde [F9] tuşuna bastığınızda ekranın sağ-üst köşesinde basit bir dört-işlem hesap makinesi çıkar.
Hesap makinesini çağırabilmeniz için [F9] tuşuna, bilgi girişi anında (kursorun ekranda olduğu an) basmanız gerekir. Program rapor hesaplaması gibi bir iş yaparken (kursor ekranda görünmüyorsa) çağıramazsınız.
Hesap makinesi dört-işlem aritmetik ve yüzde hesabı yapmaktadır. Hesap makinesinin ekranında iki satır bulunmaktadır. Bunlardan ilki (üstteki) yaptığınız en son işlemin sonucunu, ikincisi de girmekte olduğunuz sayıyı gösterir.
Çalışma prensibi muhasebe bürolarının kullandıklarına benzer olan bu hesap makinesi ekranda iken aşağıdaki özel tuşları kullanabilirsiniz:
[Oklar] Hareket. Klavye üzerindeki [SağOk], [SolOk], [LnUp], [LnDn], [Home], [End], [PgUp] ve [PgDn] tuşları hesap makinesinin ekrandaki yerini değiştirmek için kullanılır.
[0]-[9] Sayı girişi. Rakam tuşları hesaplamalara girecek sayıları girmek için kullanılır.
[.] Ondalık nokta. Sayıların ondalık kısımlarını (fraksiyon) girmek için kullanılır. Bu tuşa bastıktan sonra gireceğiniz rakamlar, girmekte olduğunuz sayının ondalık kısmını teşkil eder.
Not: Tüm Datasoft programları gibi Hesap Makinesi de ondalık nokta olarak nokta (.) işaretini, büyük bir sayıyı binlik guruplara ayırmak için de virgül (,) işaretini kullanır (Amerikan standartı). Türkiye'de yaygın olan kullanım ise bunun tersidir.
[=] Hesaplama (sonuç) operatörü. Yaptığınız işlemin sonucunu hesaplayarak üst satırda gösterir. Alt satır ise yeni bir sayı girmeniz için sıfırlanır.
[Enter] Hesaplama operatörü. [=] tuşu ile aynı vazifeyi görür.
[E] Clear entry - Girilen değeri sil (sıfırla). Hesap makinesi ekranının alt satırında girmekte olduğunuz sayıyı siler.
[C] Clear all - Hesaplamaya baştan başla. Hesap makinesi ekranının üst satırında gördüğünüz sonuç değerini siler.
[Esc] Terk. Hesap makinesini kaldırarak programda kaldığınız noktaya döner.
[F1] Gönder. Hesap makinesinin ekranının üst satırındaki sayıyı programda kaldığınız alana([F9] tuşuna bastığınız anda bulunduğunuz alan) kopyalar. Bu opsiyonu rakam girdiğiniz alanlarda kullanabilirsiniz.
[M] Hafıza. Hesaplanan dokuz farklı değeri hafızada saklayabilirsiniz. Bunun için, herhangi bir anda [M] tuşunun ardından [1-9] arası bir tuşa basarak, üst bölümde görülen değeri hafızaya kaydedilebilirsiniz. Hafızadaki bir değeri, [K] tuşunun ardından [1-9] arası hafıza numarası girerek bilgi giriş bölümüne atayabilirsiniz. Hesap makinesi, menü geçişlerinde son değeri kaybetmemekteyse de, hafıza değerleri menü geçişlerinde korunmamaktadır.
Hesap makinesi toplama, çıkarma, çarpma, bölme ve yüzde hesabı yapmaktadır. Hesap makinesinin çalışma prensipleri ile ilgili şu hususları bilmenizde fayda vardır:
Örnek:
Hesap makinesinin çalışma prensibini daha iyi öğrenmek için aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
1.K.D.V. dahil tutarı 500,000 lira olan bir faturanın K.D.V. hariç net tutarını hesaplamak için aşağıdaki tuşlara sırayla basın (K.D.V. oranı %12'dir):
500000 * 12 % - Bunun sonucu 440,000 olarak gösterilir.
2. K.D.V. hariç tutarı 500,000 lira olan bir faturanın K.D.V. dahil tutarını hesaplamak için aşağıdaki tuşlara sırayla basın (K.D.V. oranı %12'dir):
500000 * 12 % + Bunun sonucu 560,000 olarak gösterilir.
3. 500,000 sayısının yüzde 12'sini hesaplamak için aşağıdaki tuşlara sırayla basın:
500000 * 12 % =
4. 100,000 sayısının 3 katını hesaplamak için aşağıdaki iki satırdan herhangi birinde gördüğünüz tuşlara sırayla basın:
100000 + + = veya, 100000 * 3 = Bunun sonucu 300,000 olarak hesaplanır.
Bir Datasoft programıyla işiniz bittiğinde makinenizi kapatmak veya başka bir programı çalıştırmak için programdan çıkmanız (programın durması) gerekir.
Bir programın durması üç değişik şekilde olabilir: Birincisi normal yoldan programın kendisini kapatmasını istemeniz, ikincisi herhangi bir sebeple programın bir hata vererek çıkması, üçüncüsü ve en zararlı olanı ise programın kendi kontrolünün dışında anormal bir şekilde durdurulması.
Normal yoldan programın kendisini kapatmasını (programdan çıkmak) istiyorsanız, herhangi bir menüde iken, menünün en altında bulunan "Program Sonu" opsiyonunu seçmelisiniz. Bu opsiyonu seçilmesini, yukarıda anlatılan şekilde yapabilirsiniz. Program Sonu seçildiğinde, program kendisini hafızadan temizleyerek işletim sistemine dönmenizi sağlar. Programdan çıkmanın en güvenli yolu budur.
Programın hata vererek kendiliğinden çıkması ise genellikle bir donanım arızası veya bilgi dosyalarında bir bozukluk gördüğünde olur. Bu durumda ekranın en altında iki satırlık bir mesaj verilerek işletim sistemine dönülür. Bu mesajı tam olarak not edin ve Program Kullanım Kılavuzları Menüsü'nden Destek Rehberi opsiyonunu kullanarak orada anlatıldığı şekilde yardım isteyin.
Üçüncü tür program durmaları ise aşağıda anlatılan şekillerde meydana gelebilir:
DOS altında çalışıyorsanız, Program Sonu opsiyonunu seçtikten sonra makinenizi kapatabilirsiniz. Unix veya Network altında çalışıyorsanız makineyi kapatmak için normal sistem kapatma prosedürünü gerçekleştirmeniz gerekir. Bu prosedür sistemi kuran firma tarafından size öğretilir.
DOS Bir programdan çıkmadan kesinlikle makinanızı kapatmayın, resetlemeyin.
Unix Programdan çıktıktan sonra makineyi kapatmak için sistemin "shutdown" veya "sync; haltsys" komutunu kullanın. "Normal System Shutdown" mesajını görmeden kesinlikle makinayı kapatmayın, resetlemeyin.
| Geri | Önceki Konu | Sonraki Konu |
Bu sayfa son olarak 10 Ocak 2005 tarihinde güncellendi.